Blowing on the Knots

«Η έκφραση “Φυσώντας στους Κόμπους” εμφανίζεται στη Σούρα της Αυγής, στο αρχαιότερο Κοράνι. Αναφέρεται σε μια πρακτική μαγείας και ξορκιών. Ωστόσο, φέρει και μια άλλη σημασία – είναι το να φυσάς για να χαλαρώσεις, ή να φυσάς πάνω σε ό,τι είναι δεμένο, ώστε να το μπερδέψεις περισσότερο... Δεν είμαι απόλυτα σίγουρος, αλλά νομίζω ότι καθώς αρχίσαμε να κινούμαστε, σύντομα συνειδητοποιήσαμε ότι βρισκόμασταν ήδη μέσα σε ένα είδος ιστορίας – μιας ιστορίας που ξεδιπλωνόταν μέσα από διάσπαρτα θραύσματα, κάνοντάς μας να βλέπουμε, κάθε φορά, από μεταβαλλόμενες ή ίσως και άνισες προοπτικές. Ο τρόπος με τον οποίο ορισμένα στοιχεία επέστρεφαν στην πορεία –ανακαλούνταν ή απλώς υπαινίσσονταν– φάνηκε να εμβαθύνει αυτή την αίσθηση, ότι, δηλαδή, βρίσκεσαι μέσα σε μια ιστορία που έπαιρνε, ήσυχα, μια μορφή. Είχα επίσης την αίσθηση ότι καταθέτω ιδέες αργά, ήρεμα, με την ήσυχη σιγουριά ότι υπήρχε αρκετός χρόνος για να τις αφήσω να αναπνεύσουν. Και κάτι άλλο, που μου κάνει εντύπωση: σ’ αυτή τη μουσική, πράγματα –τα ηχητικά αντικείμενα–, που μπορούν να ακινητοποιηθούν για να γίνουν αντιληπτά, που φαίνεται να κατέχουν μια ορισμένη αυθεντία, το κάνουν με αυτοσυγκράτηση, και μετά, σχεδόν αμέσως, αρχίζουν να τρέμουν, σαν να είναι πρόθυμα να διαλυθούν. Μένουν μόνο για όσο τα χρειάζεται – ίσα-ίσα για να τα προτείνεις».

Αυτά σημειώνει ο γνωστός μας ιταλός σοπρανίστας GianniMimmo, στο μέσα μέρος του εξωφύλλου του κοινού άλμπουμ του με την βρετανίδα βοκαλίστρια και χειρίστρια των ηλεκτρονικών Viv Corringham, το οποίο αποκαλείται “Blowingon the Knots” [Rosebud Relevant, 2026].
Ηχογραφημένο στις 19 Ιουνίου 2025 στο Interplay στούντιο του Μιλάνου, το “Blowing on the Knots” φέρει σε επαφή δύο διακεκριμένους αυτοσχεδιαστές και καταξιωμένους στο πεδίο της αυθόρμητης επικοινωνίας μουσικούς – και τούτο το λέμε όχι μόνο για τον Mimmo, για τον οποίον γράφουμε συχνά στο δισκορυχείον, μα και για την Corringham, η οποία έχει, και αυτή, μακριά ιστορία στον αυτοσχεδιασμό και στην adventure music(έχοντας τραγουδήσει ακόμη και στα ελληνικά).
Αν λοιπόν, εδώ, ο ήχος του σοπράνου σαξοφώνου είναι «καθαρός» και άμεσα αντιληπτός, όλα εκείνα που κάνει η Corringham στον δίσκο είναι τα πλήρως ακαθόριστα – ένα συνονθύλευμα φωνητικών και ηλεκτρονικών, που, κάποιες φορές, είναι δύσκολο να τα ξεδιαλύνεις (τι είναι τι).
Το άκουσμα διαθέτει στοιχεία εντυπωσιασμού – είναι προφανές αυτό. Σίγουρα δεν είναι για όλους, αλλά τούτο δεν σημαίνει πως είναι και για λίγους. Το υποστηρίζω, γιατί εδώ υπάρχει ροή, υπάρχουν κύματα, με πυκνές και αραιές προσαρμογές, και βασικά υπάρχει η συγκρότηση μιας ηχητικής κατάστασης, που έχει τον τρόπο να σε κρατάει διαρκώς σε επαφή, με όλα εκείνα που συμβαίνουν.

Toujours bienvenu d’écouter une voix humaine et le souffle d’un saxophone surtout soprano en duo, chose pas gagnée d’avance. La chanteuse Viv Corringham est, me semble-t-il, issue des musiques disons traditionnelles (turques) ou folk, et s’est fait connaître dans la scène improvisée par deux enregistrements en duo avec des guitaristes : Avant Roots avec Mike Cooper (Mash CD1 1993) et Operet avec Peter Cusack aussi au bouzouki (Review Records) dans des répertoires issus des musiques traditionnelles moyen orientales. On l’entendit aussi avec Milo Fine et Lawrence Casserley, dans un domaine musical plus « improvisé » tout en développant des performances en « extérieur » intitulées « soundwalks » ou Shadow-walks. Durant ces Shadow-walks, elle déambule dans l’espace public d’une ville ou d’un quartier tout en expérimentant avec la voix et de nombreuses techniques expressives alternatives en interaction avec l’environnement qui lui inspire et module ses improvisations vocales en fonction d’effets de résonance ou des sons provenant de celui-ci (rumeurs, bruits de la ville, échos, etc… Son CD Walking publié par Innova 2013 a été enregistré à Porto, Minneapolis, Hong-Kong, London, Brooklyn. Aussi, elle a un remarquable port de voix – projection vocale qui coïncide à merveille avec sa capacité à jouer des modes (gammes - échelles musicales) issues des musiques traditionnelles qui sont le point de départ de sa démarche artistique. Sa confrontation avec le saxophoniste soprano Gianni Mimmo est tout à fait singulière. Notre homme est un maître du saxophone soprano et un grand connaisseur de la polymodalité issu de la démarche de Steve Lacy qu’il a projeté dans l’univers de l’improvisation totale (absence de composition et de partition pour s’immerger avec des improvisateurs libres). Les deux artistes tentent un dialogue en cherchant des points de convergences, une écoute oblique et une empathie lyrique qui évite le formalisme musicologique d’une quelconque école ou une adhésion à une esthétique commune restrictive. Donc, Viv Corringham s’exprime ici comme elle le ferait dans ces soundwalks en incorporant des bruitages électroniques ou du multi-tracking avec sa propre voix sur une ou deux autres pistes simultanées. Ses capacités vocales sont remarquables et il y a dans sa démarche une sincérité profonde, une puissance organique, une expression cosmique, pas de minauderie, d'emphase déplacée ou d'effets faciles... rien que du vécu, du taillé d'un seule pièce à la dimension d'une vie aventureuse, généreuse et sensible. Cette femme s'émerveille de tout. Imperturbable, voire flegmatique, Gianni Mimmo dévide ses spirales qui évoluent dans un complexe réseau d’intervalles et d’harmonies croisées ou superposées en soufflant avec une inexorable précision et une élégance unique. On trouve rarement un saxophoniste soprano qui maîtrise le moindre son, sa densité, l'accentuation précise, des inflexions originales, une chorégraphie assumée et une orfèvrerie sonore et musicale aussi savante que superbement lyrique avec ce côté lunaire et irrégulier. Il s’agit donc pour ce duo, d’improvisations en parallèle qui contemplent leurs deux univers singuliers l’un vers l’autre, en magnifiant leurs lyrismes respectifs, sans devoir seulement citer ou évoquer une seule fois des éléments formels de la musique de chacun. Ce n’est pas un art « simple » et évident, croyez-moi, mais cette disposition d’esprit, cette démarche à la fois très réfléchie et spontanée porte ses fruits avec une superbe simplicité naturelle. Je suis enchanté. 

È sempre un piacere ascoltare una voce umana e il respiro di un sassofono, soprattutto soprano, in duo — cosa tutt’altro che scontata. La cantante Viv Corringham proviene, a quanto mi sembra, da ambiti musicali diciamo tradizionali (turchi) o folk, e si è fatta conoscere nella scena improvvisativa grazie a due registrazioni in duo con chitarristi: Avant Roots con Mike Cooper (Mash CD1, 1993) e Operet con Peter Cusack, anche al bouzouki (Review Records), in repertori derivati dalle musiche tradizionali mediorientali. La si è ascoltata anche con Milo Fine e Lawrence Casserley, in un ambito musicale più “improvvisato”, mentre parallelamente sviluppava performance “all’aperto” intitolate “soundwalks” o “shadow-walks”.

Durante queste shadow-walks, si muove nello spazio pubblico di una città o di un quartiere sperimentando con la voce e numerose tecniche espressive alternative, in interazione con l’ambiente, che ispira e modula le sue improvvisazioni vocali in funzione degli effetti di risonanza o dei suoni provenienti da esso (voci, rumori urbani, echi, ecc.). Il suo CD Walking, pubblicato da Innova nel 2013, è stato registrato a Porto, Minneapolis, Hong Kong, Londra e Brooklyn. Inoltre, possiede una notevole emissione vocale — una proiezione della voce — che si accorda perfettamente con la sua capacità di lavorare sui modi (scale musicali) derivati dalle tradizioni, punto di partenza del suo percorso artistico.

Il confronto con il sassofonista soprano Gianni Mimmo è del tutto singolare. Il nostro è un maestro del sax soprano e un grande conoscitore della polimodalità, proveniente dalla linea di ricerca di Steve Lacy, che ha proiettato nell’universo dell’improvvisazione totale (assenza di composizione e partitura, per immergersi con improvvisatori liberi). I due artisti tentano un dialogo cercando punti di convergenza, un ascolto obliquo e un’empatia lirica che evitano il formalismo musicologico di una qualunque scuola o l’adesione a un’estetica comune e restrittiva.

Viv Corringham si esprime qui come farebbe nei suoi soundwalks, incorporando effetti elettronici o il multitracking della propria voce su una o due tracce simultanee. Le sue capacità vocali sono notevoli, e nel suo approccio si avverte una profonda sincerità, una forza organica, un’espressione quasi cosmica: niente leziosità, nessuna enfasi fuori luogo o effetti facili… solo esperienza vissuta, qualcosa di scolpito in un unico blocco, alla misura di una vita avventurosa, generosa e sensibile. Questa donna si meraviglia di tutto.

Imperturbabile, quasi flemmatico, Gianni Mimmo dispiega le sue spirali che evolvono in una complessa rete di intervalli e armonie incrociate o sovrapposte, soffiando con precisione inesorabile e un’eleganza unica. Raramente si incontra un sassofonista soprano che domini ogni singolo suono, la sua densità, l’accentazione precisa, inflessioni originali, una gestualità consapevole e un’arte sonora e musicale tanto raffinata quanto splendidamente lirica, con quel lato lunare e irregolare.

Si tratta dunque, per questo duo, di improvvisazioni parallele che contemplano i rispettivi universi, rivolti l’uno verso l’altro, esaltando i propri lirismi senza dover necessariamente citare o evocare elementi formali della musica di ciascuno. Non è un’arte “semplice” né immediata, credetemi, ma questa disposizione mentale, questo approccio al tempo stesso molto riflessivo e spontaneo, dà i suoi frutti con una splendida naturalezza.

Sono incantato.

Viv Corringham is a British, New York-based vocal and sound artist and a certified facilitator of Deep Listening, whose practice explores the relations between voice, place, and shadow-walkscapes, responding with sung improvisations to both natural and urban soundscapes. Gianni Mimmo is an Italian soprano sax player, known for his unique treatment of timbres and his exploration of advanced techniques on his instrument.

The duo album of Corringham and Mimmo, Blowing on the Knots, was recorded at Interplay Studio in Milano in June 2025, and released by Mimmo’s newly-found label, Rosebud Relevant, with its perfect motto; “It is not down on any map. True places never are”. The album’s title refers to an expression that appears in the Sura of the Dawn in the most ancient Qur’an. It refers to a practice of enchantment, of casting spells (“the evil souls who blow on knots”). Yet it also carries a certain ambiguity — blowing to loosen, or blowing upon what is bound to entangle it further.

Mimmo notes that as Corringham and he began to play, “we soon realized we were already inside a kind of tale — one that unfolded through scattered fragments, seen each time from shifting, perhaps uneven perspectives”. Corringham and Mimmo enjoy an intimate, sensual, and surreal wordless conversation, at times most humane, and at other times sounding like cryptic bird-calls or enigmatic spells, when Corringham adds subtle electronics, and Mimmo employs extended breathing techniques.

These free improvised conversions – or evocative stories – evolve in their own accord, slowly and calmly breathe and take shape. Corringham and Mimmo do not attach themselves to any sonic event or gesture. Their inquisitive, subversive approach motivates them to question such sonic events, and almost immediately, they let them dissolve, as if they trust their rich poetic language and immediate camaraderie to offer more expressions for their insightful stories.